De geschiedenis deel 2
Geschreven door Ben van Helden en Bart Sanders  (geschiedenis van de Ural).
bronnen: eigen archief Bart Sanders en archief Condorclub Holland, "Tom van Endert, Mit Hammer und Schlüssel, ISBN 3-936600-45-7, uitg. Monsenstein & Vannerdatt, Münster", "Stefan Knittel, BMW Motorräder", "BMW Archiv", "URAL, Irbit") en vele sites op internet te vinden op de linkpagina.
Op de foto links is net te zien dat de eerste modellen een smal en laag spatbord hadden.

Rusland weet in 1939 dat de eigen industrie geen betrouwbare zijspanmotor voor het leger kan leveren. De tijd dringt en Rusland heeft een enorme behoefte aan oorlogsmateriaal, waaronder een wendbare, snelle en flexibele zijspanmotor. Er zijn twee scenario's over hoe Rusland snel aan de benodigde constructie is geraakt.

Volgens het eerste scenario zou BMW alle tekeningen verkocht hebben aan Rusland door de afspraken onder het non-agressiepact. Het lijkt wat onwaarschijnlijk, temeer omdat BMW in haar archief daar geen informatie over heeft.  Dat dit scenario niet helemaal uit de lucht gegrepen is, verklaart het mislukte Wehrmacht aanbod, de R71. BMW wilde eenvoudig toch nog iets terug zien van de gedane investering. Maar, zoals gezegd, er zijn geen bekende bewijzen van dit scenario.


Volgens het tweede scenario zou Rusland via het neutrale Zweden een paar BMW R71 gewoon hebben gekocht om die dan m.b.v. reversed engineering in tekeningen, materialen en gereedschappen om te werken. Ook gezien de daarvoor benodigde tijd is dit misschien een realistisch scenario. Een toegewijd team van werktuigbouwers en materiaal specialisten (alle metalen en legeringen moesten worden geanalyseerd!) krijgt in een jaar beslist deze constructie op papier en kan dan beginnen met de productievoorbereidingen.

Omdat we tegenwoordig wat anders naar de geschiedenis kijken is het tweede scenario toch wat erg onwaarschijnlijk. Er is veel technische kennis nodig om zo'n huzarenstukje uit te halen met het veelgroemde "reverse engeneering". Zoals we er nu naar kijken is dit verhaal een perfect stuk Russiche propaganda omdat het toch moeilijk te verkroppen was dat ze de techniek gewoon uit Duitsland, de vijand, hadden gekregen. Beter was het om de eer naar je toe te halen.
 


M-72

 Hoe dan ook, in 1941 lopen de eerste M-72 motoren in Moskou van de band. De "M" staat waarschijnlijk voor Moskou, omdat men de motoren codeerde naar een <stad>-<nummer> schema. Zo bestaat er bijv. ook een L-300, een 300cc DKW kopie die in Leningrad werd gebouwd.
 






De productie draait op volle toeren als Duitsland op juni 1941 zijn aanval op Rusland opent. IJlings verplaatst men de fabriek in Moskou. Eerst naar Gorkij en daarna naar Irbit. In Gorkij kunnen toch nog ca. 2000 M72 worden gebouwd terwijl in Irbit de productie maar moeizaam op gang komt. Pas eind 1942 produceert ook Irbit voor het Rode Leger in grotere aantallen. De M72 blijkt een succesnummer te zijn. In het veld blijkt het ontwerp wel degelijk goede prestaties te leveren en is erg betrouwbaar.
 


M 72

Aan het einde van de oorlog valt Eisenach in handen van de Russen. Daar stond de fabriek waar de BMW R75 werd geproduceerd. De hele fabriek, inclusief productiemachines en onderdelen, werd naar Rusland verscheept. Deze kennis werd gebruikt in de verdere ontwikkeling van de Ural en Dnepr kopklep modellen.

Het Rode Leger blijft dan ook tot 1958 orders plaatsen voor M72 zijspanmotoren. Met gaandeweg kleine verbeteringen en aanpassingen is de M72 in 1958 nog lang niet aan het einde van zijn Latijn.  

Het Russische vijfjarenplan in 1957 omvat ook een verdere ontwikkeling van de inlandse motorfietsproductie. Inmiddels bestaat er een flinke binnenlandse vraag naar betrouwbare en goedkope vervoer- en transportmiddelen die eenvoudig moeten kunnen worden onderhouden "met een hamer en een sleutel". De tot en met 1957 gebouwde M72 voldoet niet aan deze toekomstplannen en zowel IMZ als KMZ krijgen opdracht verder ontwikkelde, kopklep modellen te realiseren. Alleen KMZ bouwt de M72 nog tot ca. 1961 verder als M72-M. De zijklep motor zal nog wel een tijd langer meegaan, maar in feite is de op de BMW R71 gebaseerde constructie in Rusland uitgediend. Meer dan 30 jaar fabricage en gebruik onder de zwaarst mogelijke (oorlogs-)omstandigheden is geen slecht resultaat voor een constructie die in Duitsland zelf werd afgewezen....
 

HIER staat de uitgebreide geschiedenis van de URAL >>>

 
Ga verder naar deel 3 >>> Van Rusland naar China.