 Geschreven door Ben van Helden en Bart Sanders (geschiedenis van de Ural).bronnen:eigen archief Bart Sanders en archief Condorclub Holland, "Tom van Endert, Mit Hammer und Schlüssel, ISBN 3-936600-45-7, uitg. Monsenstein & Vannerdatt, Münster", "Stefan Knittel, BMW Motorräder", "BMW Archiv", "URAL, Irbit") en vele sites op internet te vinden op de linkpagina. | |
De geschiedenis, deel 1 | |
 |
Dit is het verhaal van een motor met een lange geschiedenis en een productieperiode van 64 jaar. Begonnen in 1938 en gestopt in 2002. Die productie gaat eigenlijk nog gewoon door maar niet in de juiste zin van het woord. De meeste informatie is uit verschillende bronnen op internet, zie de linkpagina. De geschiedenisboeken en het eigen archief was een belangrijke bron. Bart Sanders stuurde zijn bijdrage in dit verhaal. Wat er precies waar is, zal altijd wel een gok blijven omdat de juiste informatie zeer moeilijk te vinden is. |
|
Hij werd geboren in 1938 als BMW R71, verhuisde naar Rusland en kreeg daar de naam M-72 (1942-1963). Belandde ten slotte in China als Chang Jiang 750 (1957-2002). Ondertussen evolueerde het ontwerp een beetje maar bleef in principe dicht bij het uitgangspunt. Het bleef een ontwerp uit de jaren dertig en sommige in China geproduceerde onderdelen zijn nu nog steeds uitwisselbaar met een BMW R71. Althans dat wordt gezegd. Zijn geschiedenis is het verhaal van de reis van een ontwerp van Duitsland naar China via de Sovjet-Unie. Officiële verslagen zijn verloren gegaan in de oorlog of als staatsgeheim achter gehouden, zodat de geschiedenis hoofdzakelijk bestaat uit vermoedens en theorieën die door karig bewijs worden gesteund. Van Bmw tot Chang Jiang. Veel foto's zijn van mijn CJ750 gekocht bij Alltimers in Zeist. HIER staan er meer. | |
| Een legermotor | |
|
Toen in 1935 de algemene dienstplicht werd ingevoerd kwamen er ook zogenaamde "Kradschützentruppe" opgericht bestaande uit soldaten die op volledig uitgeruste zijspannen snel aan het front kunnen komen. Er werden voornamelijk motoren ingezet die omgebouwde burgermodellen waren en niet specifiek voor het leger waren ontwikkeld. Omdat vele verschillende merken werden gebruik was de onderdelenvoorziening en het onderhoud een chaos en ingewikkeld. Al in november 1937 formuleerde de Duitse legerleiding de eisen voor een legervoertuig op drie wielen. Deze eisen werden aan BMW en Zündapp voorgelegd. De motoren moesten voldoen aan de volgende eisen: | |
- Bandenmaat gelijk aan
die van de Volkswagen, 4,50 X 16. In 1939 moesten de eerste resultaten aan de legerleiding worden getoond. BMW kwam al snel met een voorstel, de R75. | |
|
In eerste instantie gebrukte het Duitse leger dus de R12 en de R71 in
legeruitvoering. Meestal grijs geverfde burgermodellen. De BMW R71 was
al een hele technische stap voorwaarts. Het model maakte de weg vrij
voor veel verbeteringen waarvan de latere modellen van BMW profiteerden.
Het was een zijklep boxer met een vierkante boring en slagverhouding die
22 PK produceerde. De tot dan gebruikte geperst stalen frames werden
vervangen door een zeer sterke buisconstructie waar beter een zijspan
aan gehangen kan worden. |
|
Een belangrijke innovatie was de voor- en achtervering. Voor een "ultramoderne" telescoop vork en achter kwam de plunjer vering en die bleek zeer geschikt te zijn voor een zijspanmachine. Ook andere merken experimenteerden met dit soort achtervering. Bij BMW waren ze zo tevreden dat het tot 1955 in gebruik bleef. | |
| Ondertussen in Rusland. | |
|
Rusland begon half jaren dertig hun leger te moderniseren en zocht een vervanger voor hun nogal verouderde V-twin PMZ750 en de wat logge en obscure ISH 1. De blik werd naar het westen gericht en een BMW voldeed aan de toenmalige eisen. Ook in Nederland was het oog op BMW gevallen maar werd gekozen voor de R12. Daar kwamen er flink wat naar Nederland vlak voor aanvang van het ‘grote misverstand’. Ook in de VS sliepen ze niet en het leger vond een boxer zo interessant dat Harley en Indian opdracht kregen om 1000 proefmodellen te produceren. Harley gaf veel later toe dat ze een rechtstreekse kopie hebben gemaakt van de BMW R71: de XA. Indian ontwikkelde een ander concept: de dwarse V-twin model 841 (1943). Hiervan zijn er ook niet meer dan 1000 gemaakt, maar het zou heel goed een voorbeeld voor Guzzi kunnen zijn geweest. |
Rusland en Duitsland sloten een pact dat bekend werd als het Molotov-Ribbentrop pact. Ook wel non-agressie pact of niet-aanvals verdrag genoemd. Het werd ondertekend in Moskou op 23 Augustus 1939 door de Sovjet minister van Buitenlandse Zaken Molotov en de Duitse minister van Buitenlandse Zaken von Ribbentrop. Op 1 september 1939 viel Duitsland Polen binnen en Rusland op 17 september. Daarna verdeelden ze de buit. Beide partijen hadden voordeel met deze overeenkomst. Rusland had zo toegang tot de Duitse techniek en Duitsland kon de Russische productiecapaciteit goed gebruiken. Het zou min of meer logisch zijn dat de techniek van de R71 onder dit pact in handen kwam van de Russen als zoethoudertje voor zolang het zou duren.
| |
| Ural M-72 | |
| |
|
De Wehrmacht zet haar kaarten op de Zündapp KS750 en de BMW R75, die in enorme aantallen worden gebouwd en tijdens de oorlog over het gehele Europese vasteland uitzwermen en bijna allemaal worden vernietigd. Intussen weten zowel Rusland en Duitsland dat de klok op oorlog staat en beide landen bereiden zich voor. Rusland had tot ca. 1933 een groot handelsverdrag met Duitsland en er waren destijds regelmatig uitwisselingen van ingenieurs. Ook met BMW in München. Daar zijn een aantal Russische ingenieurs o.m. bij de BMW R16 ontwikkeling betrokken geweest. |
| Ga verder naar deel 2 >>> | |
