Army Bicycles in THE NETHERLANDS

Geschiedenis van de legerfiets in Nederland. 1888-1945
Sorry, only in Dutch. ALLE RECHTEN VOORBEHOUDEN, COPYRIGHT

1886

Van Manuel Rouwendaal kreeg ik de volgende reactie:

In de Terneuzense courant van woensdag 6 januari 1886: In het Militair blad komt een artikel voor van den kapitein der infanterie Knobel over wielrijders als ordonnances en verkenners.

Bij de manoeuvres, door de troepen, in garnizoen te Bergen op Zoom, gehouden, werden de wielrijders ingedeeld als ordonnances bij den staf. De proef voldeed goed. Zij konden overal oen troep volgen en bewogen zich met eene snelheid van een dravend paard. Ongelukken zijn niet voorgekomen. Zij bewezen gůťde diensten; bij marschen ten einde vlusf verkeer te hebben tusschen voorhoeden, flankdekking en hoofdcentrum, bij den velddienst als correspondentiemiddel tusscheu de voorposten onderling en den hoofdtroep, bij den belegeringsoorlog als verkenningsmiddel tusschen forten, versterkingen, posten en de veiligheidsketen. Door, hunne snelheid verdienen zij de voorkeur boven voetgangers en in het doorsneden terrein en des nachts boven bereden ordonnances, omdat de wieier overal kan komen en voorzien kan worden van een lantaarn. Eene verdere proefneming is echter noodig om te weten of de bereden ordonnans door den wielrijder kan worden vervangen.

1888
De geschiedenis van de legerfiets in Nederland wordt hoofdzakelijk bepaald door de geschiedenis van het korps wielrijders.

In 1888 kwamen de eerste fietsen in gebruik, op aanraden van de ANWB, als ordonnansfiets. Aanvankelijk door vrijwilligers en op hun eigen fiets. Daar kregen ze een kleine vergoeding voor.
Op de foto zijn een paar vrijwilligers op manoeuvre te zien. Ze werden hoofdzakelijk ingezet voor het rondbrengen van berichten.

Volgens het stukje hierboven zou dat echter ook al twee jaar eerder kunnen zijn geweest.



1894
Zes jaar later, in 1894, kwamen de eerste “echte”, bewapende militaire wielrijders. Ze waren uitgerust met een karabijn en de eerste stappen werden gezet er een gevechtseenheid van te maken en ideeŽn te ontwikkelen over de strategische inzet van wielrijders.
1900
In 1900 werd nog flink geŽxperimenteerd met gekoppelde fietsen. Het was een aardig idee maar onder gevechtsomstandigheden niet erg praktisch. Het voordeel van de bewegelijkheid van de wielrijders werd teniet gedaan door dit soort lompe constructies. Onder invloed van de Boerenoorlog in Zuid Afrika werden veel meningen over wielrijders herzien omdat de Engelsen toen gebruik van maakten van veel fietsende militairen. Zij testen de ideeŽn onder echte oorlogsomstandigheden.
1905
In 1905 begon Kaptein Wagtendonk met het ontwikkelen van en vouwfiets zoals ook de Fransen, de Zwitsers en andere legers in gebruik hadden.
Wat er verder van geworden is weet ik helaas niet.
Hier is goed te zien dat er flink geoefend werd met de fietsen. Boven de vouwfiets en onder een standaard model. Aan het model gereedschapstasjes is wel te zien dat uniformiteit nog ver te zoeken was. Ook de uniformen zijn niet gelijk.
1909

Er was voorzichtig begonnen met een tiental fietsen maar in 1909 waren er al enkele compagnieŽn in gebruik bij het leger.

Omstreeks 1910 waren er 4 compagnieŽn met karabijn gewapende wielrijders.

Dit is het ontwerp voor een legerfiets van Fongers uit 1909. Het is mij niet bekend of hij ook echt gemaakt is.

1915
Werden de eerste fietsen gewoon gekocht bij Fongers, Simplex en Burgers, vanaf 1915 werden de ‘rijwielen’ op gezag van hogerhand vervaardigd bij de Artillerie Inrichting Hembrug die een speciale werkplaats in Delft had.
1917
Toen er genoeg bereden wielrijders waren werd er in Den Bosch een bataljon gelegerd.
In 1917 werd het eerste wielrijdersmuziekkorps opgericht. In 1927 kwam het originele en later zo beroemde wielrijdersmuziekkorps. De fietsen die ze gebruikten hadden speciaal hiervoor elleboogsteunen om te sturen verkregen.

Ook wel bekend is het 'Fanfarekorps Koninklijke Landmacht Bereden Wapens' geworden. Zij houdt de traditie van het muziekkorps van het Regiment Wielrijders in stand. Hiermee wordt een stukje uit de geschiedenis van het Nederlandse leger in ere gehouden.
1922
Bijgaande foto's zijn uit het album van mijn vader H. van Faassen.(op de eerste foto 2e van rechts)
Ze zijn genomen voor de Isabellakazerne 's Hertogenbosch in 1922. Met vr.gr. Dick van Faassen, Hengelo.
1924
Al snel, in 1924, werd dit bataljon een regiment en kreeg in 1928 haar officiŽle standaard. Geen vlag want die was te onhandig op de fiets.
1930
Fietsende soldaten werden gezien als zich snel verplaatsende infanterie. Ze moesten dus snel en onopvallend naar opgegeven plaatsen kunnen komen om de daar gelegerde militairen te kunnen bijspringen tot de rest van de infanterie kwam opdagen. Aldus waren ze een onderdeel van de ‘Lichte Brigade’.
1932

1939
In 1939 werd, onder de toenemende oorlogsdreiging, een nieuw regiment opgericht. In mei 1940, kort voor het uitbreken van de tweede wereldoorlog werd deze brigade vergroot tot een ‘Lichte Divisie’, totaal 5190 man.
De militaire wielrijders voelden zich altijd wat ‘anders’ dan de gewone soldaat, het voetvolk. Dat kwam tot uiting in een voor hen geschreven en door hen gezongen lied.

Wij rijden soms een uur of tien op bandjes zacht als zij.
Van alle militaire lieden zijn wij het snelst er bij;
ons rijwiel draait langs veld en pad; het is onzen beste vrind!
De nacht heeft zelfs op ons geen vat, geen regen en geen wind.

En doet je zadel soms wat pijn, dan weten wij wel raad,
want achter, met de medicijn, rijdt d' hospitaal soldaat.
Die heeft een doos met fijne smeer; je wrijft het maar flink dik,
dan ben je voor een dagje 't heer, of 't zitvlak was van blik.

En heb je honger als een paard van het rijden door de hei;
de kuch die smaakt ons als een taart, de zuigfles zit opzij.
En is je kuchje opgegaan dan, dacht je, nou wordt 't schriel;
geen nood, mijn vrind, want achteraan daar komt onze automobiel.

Dat is een rijdend restaurant dat altijd heerlijk geurt;
't diner is nimmer aangebrand, dat is nog nooit gebeurd.
De kok dat is een beste vent, die kookt maar als je vecht;
hij stooft en bakt en braadt patent; bij hem is 't lang niet slecht.

De ransel doet ons geen chagrijn, dat is goed voor 't volk te voet;
want achteraan komt de autotrein met al je linnengoed.
Die sleept je hele boeltje mee en is de dag gedaan
dan komen de chauffeurs, hoezee!, met hunne wagens aan.

Dus makkers houdt het wapen hoog; wij kennen geen verdriet;
't is bij ons nimmer saai of droog, wij zingen 't hoogste lied.
Men ziet ons allerwegen graag, wij staan op ons fatsoen;
voor meisjes zijn we meest een plaag want 't kost haar vaak een zoen.

1940
In een vlak land als Nederland leek de inzetbaarheid van fietsende militairen een gemakkelijke en vooral goedkope oplossing om zich snel te verplaatsen.

De inzet van Duitse parachutisten op diverse fronten veranderde de strategische inzichten en de wielrijders werden over het hele land, niet ver van het front, verspreidt zodat ze overal snel ter plekke konden zijn.
 
De fietsende soldaten werden inderdaad ingezet in de meidagen van 1940. De wielrijders vochten onder andere in Dordrecht (4 bataljons op 11 en 12 Mei), bij Bleiswijk en in de Alblasserwaard. Er sneuvelden 77 militairen en 74 raakten zwaar gewond.
1945

Na het einde van de oorlog werden de wielrijderskorpsen niet meer opnieuw opgericht. Wel zijn er nog enkele compagnieŽn fietsende soldaten geweest in 1948/1950. Natuurlijk speelt de fiets daarna nog wel een rol in het leger en zijn er altijd fietsen gebruikt.

Er is een stichting die de geschiedenis van de militaire fiets in ere houdt. De stichting ‘Militaire Wielrijders’ is gevestigd in het infanteriemuseum in de Harskamp.

 

De huidige opzet van een modern leger laat de fiets als strategisch wapen niet meer toe. Hoewel ik denk dat daar nog wel op terug gekomen wordt. Als de olie op is.

 

Ben van Helden 2005-2008 (c)

De regimenten wielrijders werden dus opgedoekt door de bezetter. Ook het fanfarekorps werd al in 1940 opgeheven.
Veel van de hier getoonde foto's werden mij toegestuurd door welwillende liefhebbers. De herkomst is niet altijd even duidelijk. Zit er een foto bij waarvan u meent rechten te bezitten neem dan aub contact op dan kan ik hem verwijderen of, liever nog, uw naam er bij zetten. Als u de informatie op deze pagina wilt gebruiken moet u wel eerst toestemmig vragen.
Stichting Militaire Wielrijders, Amstellaan 13, 5691 HC Son. Tel. 0499-473187. Orgaan: Het Wiel. De in 1972 gevormde Stichting Militaire Wielrijders heeft tot doel de tradities levend te houden van de in 1946 opgeheven Regimenten Wielrijders. Ook wil men de materiŽle en immateriŽle belangen van de veteranen behartigen. De stichting belegt reŁniebijeenkomsten, waar ook de gevallenen tijdens de meidagen van 1940 worden herdacht. In 1988 is een monument voor hun nagedachtenis onthuld op de Isabella kazerne in Den Bosch.

LINK: Jan van Leeuwen gaf een interview in "de Stentor"

LINK: Ook in Nederland begint re-enactment een rage te worden.

 

Op deze pagina rust copyright. Vraag eerst toestemming. Ook voor schoolprojecten, studie of alle andere zaken. Bij constatering van gebruik volgen automatisch gerechtelijke stappen


 
Het verzamelen van alle gegevens op deze site hebben mij veel moeite, tijd en geld gekost. Als u iets van deze site wilt gebruiken is het de gewoonte om daar toestemming voor te vragen.

Collecting this information took me a long time and a lot of energy. When you want to use some, please ask. Always place the name and link of the Condorclub Holland.